Mondharmonica voor links- of rechtshandigen: maakt het uit?

Stel je voor: je staat in een muziekwinkel, je hebt net een gloednieuwe mondharmonica gescoord en je bent klaar om te rocken. Je pakt 'm vast, zet 'm tegen je lippen… en dan ineens die vraag.

Wacht even, is deze wel voor mij? Ben ik niet de 'verkeerde' hand? Het klinkt als een grap, maar het is een serieuze vraag die veel beginners bezighoudt.

Maakt het nou echt uit of je links- of rechtshandig bent bij het bespelen van een mondharmonica?

Laten we die mythe direct ontkrachten: het antwoord is kort en krachtig: nee, het maakt echt geen bal uit. Maar waarom niet? En hoe zit het dan met die speciale modellen? Laten we erin duiken.

Waarom de handigheid er eigenlijk niet toe doet

Om te beginnen, een mondharmonica is geen gitaar. Bij een gitaar heb je een duidelijke linkerkant (de hals) en een rechterkant (de body).

Je linkerhand doet het fijnere werk en de rechterhand het ritmische. Bij een mondharmonica is dat volledig anders.

Je houdt het instrument simpelweg tussen je lippen of mondhoeken. Het is je mond en je ademhaling die het werk doen, niet je vingers. De meeste standaard mondharmonica’s, zoals de iconische Hohner Special 20 of de Suzuki Harpmaster, zijn symmetrisch gebouwd.

De gaatjes aan de linkerkant zijn exact hetzelfde als die aan de rechterkant. Je hoeft dus geen speciale techniek te ontwikkelen voor je linker- of rechterhand. Je kunt hem net zo makkelijk linksom als rechtsom spelen. Je mond en longen zijn de motor, je handen zijn slechts de steunpilaren die het instrument op zijn plek houden.

De uitzondering die de regel bevestigt: speciale modellen

Hoewel de meeste harmonica’s symmetrisch zijn, bestaat er wel zoiets als een 'linkshandige' of 'rechtshandige' mondharmonica, maar dat heeft alles te maken met de techniek van het 'benden' (het buigen van de tonen) en niets met je voorkeurshand.

Neem bijvoorbeeld de beroemde Hohner Marine Band Classic. Deze heeft een specifieke opbouw van de kammen (de metalen plaatjes). Sommige traditionele modellen zijn niet volledig symmetrisch in de bouw, waardoor het buigen van tonen makkelijker gaat aan de ene kant dan aan de andere.

Echter, dit is een kwestie van instrumentbouw, niet van fysieke handigheid. Er bestaan ook modellen waarbij de afdekplaatjes aan de linkerkant anders zijn dan aan de rechterkant, specifiek ontworpen voor specifieke speeltechnieken.

Maar voor 99% van de spelers, of je nu beginner bent of gevorderd, maakt het geen verschil.

De techniek van het buigen

Je kunt een standaard mondharmonica gewoon met je linkerhand vasthouden en spelen, en het voelt precies hetzelfde als met je rechterhand. Veel spelers denken dat je voor het buigen van tonen (bending) een voorkeurshand nodig hebt. Dit is niet waar. Het buigen gebeurt door de luchtstroom in je mond te veranderen en je keel- en tongpositie aan te passen.

Je handen spelen hierbij geen enkele rol. Of je nu links bent of rechts, de manier waarop je de lucht buigt, blijft identiek. Het is een techniek die je aanleert met je mond, niet met je vingers.

Hoe je de mondharmonica het beste vasthoudt

Omdat het niet uitmaakt welke hand je gebruikt, draait het allemaal om comfort. Er is geen 'juiste' manier, maar er zijn wel handige methoden die de meeste spelers gebruiken.

De meest voorkomende greep is de 'cupping' techniek. Hierbij maak je met beide handen een holle ruimte rondom de mondharmonica en je mond.

Dit zorgt voor een resonance-effect, waardoor de klank voller en dieper klinkt. Of je nu je rechterhand bovenop legt en je linkerhand eronder, of andersom: het maakt voor de klank geen verschil. Wil je een specifieke noot aanspreken?

Dan gebruik je je vingers om de achterkant van de mondharmonica af te dekken of te openen. Dit is een techniek die je met beide handen even makkelijk kunt leren. Veel spelers houden de harmonica vast met hun niet-dominante hand (bijvoorbeeld links als je rechtshandig bent) en gebruiken hun dominante hand voor het fijnere werk van het afdekken. Maar ook hier geldt: probeer beide kanten uit. Voelt het fijner om je rechterhand bovenop te hebben? Doe dat dan.

De mentale barrière: de angst voor het 'verkeerde' instrument

Veel beginners maken zich druk om de verkeerde dingen. Ze denken dat er een speciale 'linkshandige' mondharmonica nodig is, net zoals bij een schaar of een muis.

In de muziekwereld is dit zelden het geval. Ten slotte speelt een pianist ook niet op een linkshandige piano. De angst voor het verkeerde instrument is vaak gebaseerd op een misverstand over de 'draw' en 'blow' tonen.

Sommige mensen denken dat de luchtstroom anders aanvoelt afhankelijk van welke kant je op draait.

Dit is niet het geval. De tonen zijn identiek, ongeacht hoe je de harmonica in je handen houdt. De enige reden om een specifiek model te kiezen, is als je een specifieke speelstijl hebt (zoals Jazz of Blues) waarbij de constructie van het instrument een rol speelt, zoals bij het verschil tussen 10 en 12 gaten, maar dat is zelden gerelateerd aan je handigheid.

Welke mondharmonica moet je kopen?

Als je op zoek bent naar je eerste mondharmonica, maak het jezelf dan niet moeilijk. Kies voor een diatonische of chromatische mondharmonica in de toonsoort C (do).

Merken als Hohner, Suzuki, Lee Oskar en Seydel maken allemaal uitstekende instrumenten die voor zowel links- als rechtshandigen geschikt zijn. De Hohner Special 20 is een absolute klassieker en een perfecte starter. Hij ligt lekker in de hand, ongeacht welke kant je hem vasthoudt, en hij is robuust gebouwd.

De Suzuki Harpmaster is een ander geweldig instapmodel dat symmetrisch is ontworpen.

Deze modellen zijn gebouwd voor universeel gebruik. Let wel op de grootte. Mondharmonica’s zijn er in verschillende maten, van de kleine 'champion' size tot de grotere 'orchestral' modellen. Zoek je een oktaaf mondharmonica met een vol en breed geluid? De meeste populaire modellen hebben een standaard grootte die comfortabel in de mond past en makkelijk met beide handen te hanteren is.

Conclusie: speel wat voelt

Om terug te komen op de openingsvraag: maakt het uit of je links- of rechtshandig bent? Nee, absoluut niet. De mondharmonica is een democratisch instrument.

Je mond en je ademhaling zijn de sleutel tot de klank, niet je voorkeurshand. De volgende keer dat je in de muziekwinkel staat, hoef je niet te vragen om een 'linkshandige' versie. Pak gewoon de mooiste harmonica die je ziet, hou hem vast zoals dat voor jouw polsen het prettigst is, en begin te spelen.

Het enige wat telt, is de muziek die je maakt en het plezier dat je beleeft.

Dus stop met twijfelen, pak je instrument en blazen maar!