Stel je voor: je hebt net je eerste mondharmonica gekocht, misschien een Hohner Special 20 of een Suzuki Harpmaster, en je hebt de basisposities al redelijk onder de knie. Je kunt een leuke blues spelen in de eerste positie, en misschien ken je zelfs een liedje of twee in de derde positie.
▶Inhoudsopgave
Maar dan ontdek je de magie van de tweede positie. Dit is waar de echte blues en rock ‘n roll tot leven komen.
In deze gids duiken we diep in de wereld van de tweede positie, oftewel de ‘cross harp’. Veel beginners denken dat de tweede positie ingewikkeld is, maar het is eigenlijk gewoon een slimme manier om te spelen. In plaats van te blazen in het gat dat overeenkomt met de noot van de toonladder, schakel je een versnelling hoger.
Je gebruikt de mondharmonica in een andere sleutel dan de muziek die je speelt. Dit opent de deur naar die rauwe, expressieve geluiden die je kent van je favoriete artiesten. Laten we zonder verder oponthoud beginnen.
Wat is de tweede positie eigenlijk?
Om de tweede positie echt te begrijpen, moeten we even kijken naar de basis. Een standaard diatonische mondharmonica, zoals een C-harmonica, is gebouwd op de C-toonladder.
In de eerste positie speel je gewoon rechttoe rechtaan in die toonladder. Bij de tweede positie draait alles om de vijfde noot van de toonladder. Als je een C-harmonica hebt, is de vijfde noot de G.
Dus, in de tweede positie speel je in de toonladder van G, terwijl je een C-harmonica gebruikt. Klinkt dat verwarrend?
Maak je geen zorgen. Het enige wat je hoeft te doen, is de muziek aanpassen aan de harmonica. Stel je voor dat je bandlid een gitaar speelt in de toonladder van G.
Jij pakt je C-harmonica en speelt de tweede positie. Omdat de harmonica is gestemd in C, maar de muziek in G vraagt, klinkt alles perfect samen. Dit is de essentie van cross harp: de harmonica ligt een vijfde hoger dan de muziek.
Waarom is de tweede positie zo populair?
Waarom zou je de moeite nemen om de tweede positie te leren?
Simpelweg omdat dit de positie is die de meeste blues- en rockmuzikanten gebruiken. Denk aan legendes als Little Walter of Sonny Boy Williamson. Ze hebben de cross harp techniek gedomineerd. Het grote voordeel van de tweede positie is de toegang tot de 'blues noten'.
Op een C-harmonica zit de 'blues note' (een kleine septiem) op de derde gat, zowel bij het blazen als bij het zuigen. Dit geeft die kenmerkende, waterval-achtige klank die zo essentieel is voor de blues.
Als je in de eerste positie speelt, klinkt dit soms wat te braaf.
In de tweede positie zit die spanning er direct in. Daarnaast is de tweede positie ergonomisch vriendelijk voor je mond en longen. Omdat de belangrijkste tonen vaak worden gespeeld met de zuigslagen (de lagere octaven), hoef je minder hard te blazen om volume te produceren. Dit maakt het spelen voor beginners vaak wat comfortabeler.
De basis van de tweede positie: De belangrijkste tonen
Om te beginnen met de tweede positie, hoef je niet alle gaten te leren. Je kunt prachtige muziek maken met maar een paar noten.
De grondtoon (Root Note)
Laten we de focus leggen op de kern van de tweede positie.
In de tweede positie is de grondtoon niet de eerste noot die je speelt, maar de tweede zuigtoon. Als je een C-harmonica hebt, is de grondtoon van de tweede positie een G. Dit is de noot die je het vaakst wilt benadrukken.
De derde gat: De sleutel tot de blues
Het is het anker van je muziek. Als je verdwaald raakt in de harmonica, kom je altijd terug naar de tweede zuigtoon om je oriëntatie te herstellen.
Het derde gat is de magische plek op je harmonica. In de tweede positie gebeurt hier het meeste werk. Je hebt hier drie belangrijke noten: Naarmate je vordert, zul je merken dat de vierde en vijfde gaten steeds belangrijker worden.
- Derde gat blazen: Dit is de tweede grondtoon van de toonladder (de dominante). In een G-blues is dit de noot die je vaak hoort.
- Derde gat zuigen: Dit is de 'blues note'. Het is een kleine septiem (B♭ in het geval van een C-harmonica). Dit is de noot die de spanning opbouwt.
- Derde gat buigen: Op de derde zuigtoon kun je een kleine terts (B) buigen. Dit is een prachtige noot die je kunt gebruiken om de spanning op te lossen.
De vierde en vijfde gaten
De vierde zuigtoon is een stabiele noot die je vaak gebruikt in combinatie met de tweede zuigtoon.
De vijfde gaten (zowel blazen als zuigen) helpen je om melodielijnen te voltooien zonder dat je je handen hoeft te verplaatsen naar de hoge tonen.
Praktische oefeningen voor de tweede positie
Theorie is leuk, maar spelen is beter. Hier zijn een paar oefeningen om de tweede positie onder de knie te krijgen.
Oefening 1: De basislijn
Probeer een eenvoudige baslijn te spelen op de lage tonen. Speel de volgende combinatie: zuig op gat 2, blazen op gat 3, zuig op gat 4. Herhaal dit ritmisch.
Oefening 2: De blues lick
Dit is een typisch geluid in de tweede positie. Probeer dit te combineren met een eenvoudige slag op de maat. De klassieke blues lick in de tweede positie draait om het derde gat. Probeer dit:
- Zuig op het derde gat (de blues note).
- Buig de derde zuigtoon.
- Keer terug naar de zuigtoon.
Dit klinkt meteen als echte muziek. Oefen dit langzaam en bouw de snelheid op. De beste manier om de tweede positie te leren, is door te luisteren naar muziek die in deze positie is geschreven. Zoek naar nummers van artiesten als Little Walter of George Harmonica Smith.
Oefening 3: Luisteren en naspelen
Probeer de eenvoudige riffs na te spelen. Je hoeft niet meteen perfect te zijn; het gaat erom dat je je oren traint.
De juiste harmonica kiezen
Hoewel je in principe elke harmonica kunt gebruiken, is het handig om te weten welke sleutels het beste werken voor de tweede positie. De meeste bluesmuziek is geschreven in toonladders zoals G, A, en C. Veel muzikanten hebben een setje harmonica's bij zich.
- Speel je in G? Gebruik een C-harmonica (tweede positie).
- Speel je in A? Gebruik een D-harmonica (tweede positie).
- Speel je in D? Gebruik een G-harmonica (tweede positie).
Een standaard setje in de sleutels C, G, A en D is vaak voldoende om bijna elke blues jam bij te wonen.
Merken zoals Hohner, Lee Oskar en Suzuki bieden uitstekende opties voor zowel beginners als gevorderden.
Veelvoorkomende valkuilen
Hoewel de tweede positie krachtig is, zijn er een paar dingen waar je op moet letten.
Te hard blazen
Beginners hebben de neiging om te hard te blazen. In de tweede positie zit de kracht vaak in de zuigslagen. Probeer ontspannen te blijven. Het geluid moet helder zijn, niet schel.
Verkeerde oriëntatie
Als je net begint, kun je makkelijk verdwalen in de gaten. Blijf altijd terugkeren naar de tweede zuigtoon (de grondtoon).
De buigtechniek
Dat is je thuisbasis. De tweede positie maakt veel gebruik van buigingen (bends).
Dit is technisch uitdagend. Forceer niet te veel. Bouw het langzaam op. Een goede mondharmonica, zoals een Hohner Marine Band, reageert beter op buigingen dan een heel goedkoop instapmodel.
Conclusie
De tweede positie is de hoeksteen van de blues mondharmonica. Het opent een wereld van expressie, emotie en ritme, maar verken ook eens de derde positie voor minorblues. Het is de reden waarom zoveel mensen verliefd worden op dit instrument.
Het kost tijd om het onder de knie te krijgen, maar de beloning is enorm.
Begin met de basis: de grondtoon op de tweede zuig, de blues note op de derde zuig, en een ritme dat je aanspreekt. Oefen dagelijks, zelfs maar tien minuten.
Luister naar de greats en probeer hun geluid te vangen. Met een beetje geduld en doorzettingsvermogen speel je binnen de kortste keren de blues alsof je nooit anders hebt gedaan. Dus pak je harmonica, vind een vriend met een gitaar (of zet een backtrack aan), en ga cross harpen. De tweede positie wacht op je.